Kiezen in Nederland

 Net ff te vroeg gekozen !?

Vorige week werd ik in onze hoofdstad door een jongen van ongeveer 16 jaar aangehouden. “Meneer, weet u toevallig waar ik de bakkersopleiding kan vinden?” Toevallig weet ik dat en heb hem vervolgens de juiste route weten te wijzen.

Mijn eigen weg vervolgend moest ik denken aan jonge mensen in bakkersopleidingen. In het VMBO en het MBO. Het verhaal gaat dat brood & banketbakkers eigenlijk met de betreffende genen geboren worden. Het zit ze in het bloed om het zo te zeggen. Een keuze om brood en/of banketbakker te worden is meestal weloverwogen. Maar hoe zit dat keuzeproces algemeen in elkaar? Ik wil u een beetje meenemen in het kiezen van een beroepsopleiding in Nederland. In een onderwijssysteem dat jongeren (te?) vroeg confronteert met keuzes maken voor (beroeps)opleidingen. 

Zoals bekend is 65% van de huidige jongeren in opleiding binnen (V)MBO. Overigens een potentiele talentenbron van jewelste, maar daarover vindt u op deze site andere artikelen. Simpel gezegd is het VMBO opgedeeld in 4 niveaus; basisberoepsgerichte leerweg, de kaderberoepsgerichte leerweg, de gemengde leerweg en de theoretische leerweg. 4 niveaus om zoveel mogelijk kinderen kansen te bieden. De eerste drie zijn gericht op een doorstroom naar het MBO vanwege een, in meer of mindere mate voorkomende, koppeling tussen beroep en opleiding. Zo kun je dus op een VMBO kiezen voor zogenaamde “consumptieve opleidingen”. De theoretische leerweg is zoals het woord ook al aangeeft meer algemeen van aard. Veel van deze jongeren kiezen vervolgopleidingen op niveau 4 in het MBO of vervolgen hun weg naar de HAVO. Het interessante is dus dat een grote groep kinderen van 12, 13 en 14 jaar oud rijkelijk vroeg in hun leven belangrijke keuzes maken (natuurlijk in nauw overleg met hun ouder(s) en soms onder druk van hen)

  

ROC’s willen daar natuurlijk een goed handje bij helpen en sturen vermomde marketing & salesteams op de VMBO’s af. We noemen dat voor het gemak voorlichtingsteams. In principe met mooi voorlichtingsmateriaal, ingestudeerde praatjes, powerpoints, magstream impressies. Logisch, want ROC’s hebben belang bij een goede doorstroom van VMBO en MBO. Vanuit hun maatschappelijke rol, hun relatie met de arbeidsmarkt, maar ook vanuit eigen financieel organisatorische overwegingen.

Bovenstaande illustreert dat op jongeren al op vroege leeftijd op verschillende manieren druk wordt uitgeoefend voor het maken van de juiste keuzes. Het is net als met de reclame op televisie en internet. Tel hierbij op de druk vanuit de maatschappij voor rendement, de druk van jongeren onderling, de druk vanuit bedrijfsleven voor kwaliteit, snelheid en efficiency en natuurlijk de “interne druk” van het opgroeien.

 

Kan het zo zijn dat het resultaat van jarenlange inspanningen om jongeren binnenboord te houden in het (beroeps)onderwijs hierdoor telkens in de kiem wordt gesmoord?

Dat de keuzevrijheid die jongeren hebben eigenlijk een zekere schijnkeuze is? Dat het “echte” kiezen voor hen wordt gedaan? 

In veel landen om ons heen ligt het proces van kiezen van jongeren voor een specifieke beroepsopleiding op hogere leeftijd. Een keuze maken voor een beroepsopleiding op 18 jarige leeftijd lijkt mij nogal verschil maken dan te “moeten” kiezen op 14 of 15 jarige leeftijd. Zijn jongeren beter af in het buitenland als het gaat om het proces van kiezen? Hier ligt een aardige onderzoeksvraag. Wie gaat de uitdaging aan?

Veel ROC’s zijn thans bezig om hun onderwijssysteem om te vormen in de richting van zogenaamde “domeinen”. Clusters van opleidingen. Jongeren hoeven dan nog geen directe keuze te maken, maar krijgen zeg maar een brede opleiding, waarna een specifieke keuze op latere leeftijd kan volgen. Het lijkt mij een goed initiatief, waarbij aangetekend dat beroepsopleidingen veelal vanuit een systeem denken en handelen. Het individu, die ene jongere staat, hoewel met de mond beleden, vaak minder centraal dan wij allen denken. Benieuwd of dit hierin meegenomen gaat worden.

Dat doet me dus weer denken aan die jongen van de Brood & Banketbakkers opleiding. Zou hij het gebouw hebben gevonden? Wat voor genen heeft hij? Heeft hij het keuzeproces bewust kunnen doorlopen? Wil hij breed worden opgeleid of juist niet? Is het zijn droom altijd al geweest om de bekendste bakker van zijn stad of dorp te worden?

Veel vragen over 1 jong mens in een toevallige ontmoeting. Herkent u dat?