Kijken door een 3B bril

3 dimensies  ?

Succesvol zijn in het beroepsonderwijs is best moeilijk. Met reden is deze zin van toepassing op meerdere spelers in deze fascinerende wereld. Er valt veel te zeggen over de deelnemers, de opleiders en het betrokken bedrijfsleven. Allen hebben vanuit verschillende invalshoeken baat bij een succesvol beroepsonderwijs. 

Schrijvend over de verbinding tussen werken, leren en jongeren zijn het de jongeren die uiteindelijk centraal staan in het beroepsonderwijs voor de toetredersmarkt. De leerlingen, studenten, deelnemers, de gebruikers, de klanten van het beroepsonderwijs. 

Binnenkort staan er weer duizenden jongeren voor de poort van een beroepsopleiding bij de onderwijsinstellingen. In meer of mindere mate met ambitie en duidelijke doelen voor ogen.  Zich niet realiserend dat pakweg de helft van hun mede lotgenoten de eindstreep na twee, drie of vier jaar niet gaat halen. Veel van hun ‘collega’s’ verdwijnen gaandeweg de jaren uit hun midden. Dat is nogal wat. Zou een 3B bril helpen?

 Halen deze jongeren dan helemaal geen diploma? Natuurlijk wel. Het overgrote deel van de jongeren halen uiteindelijk een diploma. Alleen doen ze dat bij een andere, dan de oorspronkelijk gekozen opleiding. Technisch gezien noemen we dat voor de oorspronkelijke opleiding ongediplomeerde uitstroom en simpel gezegd uitval. 

Interessant is natuurlijk de vraag hoe deze situatie zich jaar op jaar kan herhalen. Of er mogelijkheden zijn om hier iets aan te doen? Los van het feit of het daadwerkelijk een probleem is dat jongeren weleens switchen van opleiding.  

De onderwijsinstellingen houden veel onderzoek over deze vormen van uitval. Diverse factoren spelen een rol waarom Marieke en Mohamed uiteindelijke besluiten om hun onderwijscarrière een andere wending te geven.Uitval kan worden veroorzaakt door maatschappelijke situaties, sociaaleconomische beweegredenen, gezondheidsmotieven. Onderwijsinstellingen doen er veel aan om deze problematiek te lijf te gaan. Veelal in samenwerking met diverse betrokkenen en externe zorgpartijen. De onderwijsinstelling als zorginstelling. Toch is er in het beroepsonderwijs ook een kant waar de “uitval” niet het resultaat is van zorg.  Hier kan de 3B bril wellicht een handje helpen.  

De situatieschets

Marieke en Mohamed gaan om verschillende redenen de opleiding verlaten, maar duidelijk is dat de opleiding toch niet was wat ze ervan verwacht hadden. Het werk binnen het bedrijfsleven viel zwaar tegen.Twee B’s hebben we hier te pakken. Het beeld van de opleiding en het beroepsbeeld. 

Het Beeld van de opleiding dat Marieke had gekregen tijdens de voorlichting, de open dagen, de folders, de websites was helemaal geweldig. De PR & marketing campagne van de onderwijsinstelling leek bijzonder succesvol te zijn totdat Marieke, na een aantal maanden haar beeld moest bijstellen. Leuke spannende lessen waren meestal gewoon dodelijk saai, de langverwachte excursie ging niet door, de toezegging voor een versnelling in de opleiding kon niet worden waargemaakt wegens roostertechnische problemen. Gesteld kan worden dat de verwachting en perceptie niet op elkaar aansloten.  

Toen Mohamed voor het eerst, enigszins nerveus naar het leerbedrijf ging bleek al gauw dat ook hier beelden uiteen liepen. Het werk dat hij zich al lange tijd rooskleurig had voorgesteld moest wijken voor enkele teleurstellingen. Veel tijd om met klanten te praten was er niet, want er moest immers verkocht worden. De hele dag bezig zijn met allerlei rotklusjes als koffie halen, stickeren was hem niet verteld. Hij was gekomen om leiding te leren geven en nu stond hij ook nog als portier bij de deur om mensen binnen te laten. Ondanks zijn aanvankelijke enthousiasme haakte Mohamed na 2 maanden teleurgesteld af. Zijn wellicht wat naïeve Beeld van het werk bleek niet te kloppen op dat moment. 

Marieke en Mohamed zijn geen uitzonderingen. Veel van de hedendaagse jongeren ervaren grote verschillen tussen verwachting en perceptie in relatie tot beroepsonderwijs. 

Daar komt tot slot de belangrijke derde B bij. Het Beeld dat jongeren van zichzelf hebben. Het zelfbeeld van hedendaagse jongeren wordt meer en meer in verband gebracht met het al dan niet succesvol zijn in het leren cq. het onderwijs. 

Wat is eigenlijk een zelfbeeld?Simpel gezegd kan het zelfbeeld worden uitgelegd als datgene wat iemand van zichzelf vindt op lichamelijk, emotioneel, sociaal en cognitief vlak.Het zelfbeeld ontstaat daarbij in grote mate door de mate van beïnvloeding van buitenaf. Bevestiging en/of ontkenning van het ontwikkelende zelfbeeld van jongeren in de interactie met andere mensen. Interactie met andere mensen op school en in het werk bijvoorbeeld. 

Op school en in het werk (bijvoorbeeld in stages) worden jongeren begeleid in hun professionele en persoonlijke ontwikkeling. De individuele ontwikkeling staat daarbij centraal. Het klinkt logisch,maar voorwaarde is wel dat jongeren de ruimte krijgen voor hun ontwikkeling. Het stelt hoge eisen aan betrokkenen. Een tweetal simpele voorbeelden zijn; de school zal het mogelijk moeten maken om individuele trajecten te realiseren op de vraag van Marieke en/of Mohamed. De aandacht voor hun professionele en persoonlijke groei zal hoge eisen aan de professionaliteit van de begeleiders in coaching en loopbaanbegeleiding.De grootste dillema’s zijn daarbij voor Marieke en Mohamed. 

In het proces van ontwikkelen komen allerlei vragen langs rond opleiding en werk.Wat vind ik leuk? Waar ben ik goed in? Wat past goed bij mij? Wat is mijn talent?Kortom, allerlei vragen die relatie hebben met het zelfbeeld. Het is onmiskenbaar dat hier professionaliteit in begeleiden nodig is.   

Kijken door een 3B bril zal dus bijdragen aan een succesvol beroepsonderwijs. De 3B bril op een rijtje

1.    Beeld van de opleiding – geef een realistisch beeld van de opleiding en overtref dan de verwachtingen.

2.    Beeld van het beroep / bedrijfsleven – betrek het bedrijfsleven vroegtijdig bij zaken als voorlichting, intake en geef een realistisch beeld van het werk

3.    Het zelfbeeld – biedt ruimte aan jongeren om zich professioneel en persoonlijk te ontwikkelen door het individu centraal te stellen en investeer in professionaliteit rond coaching en loopbaanbegeleiding 

Wie kent de 4B bril?