Wat kunnen we leren van Afrika?

Het communaal constructivisme

Leren zou altijd in verbinding moeten staan met de gemeenschap, omdat niets van wat je leert waarde heeft zonder dat het betekenis heeft voor de gemeenschap. Het leren van een ieder draagt bij aan  het voortbestaan en welzijn van de gemeenschap.

Ik kwam een artikel op het spoor van een onderwijsadviseur die jarenlang door Afrika heeft getrokken en komt met dit “nieuwe” paradigma.

Dit nieuwe paradigma is een tegenbeweging die ontstaat als tegenwicht tegen het extreem individualisme. Misschien is het wel een Westers probleem als we kijken naar het individualisme. Ik ben zelf ook een aantal keren in Afrika geweest voor een aantal projecten op het gebied van onderwijs. Wat me toen ook al opviel was de wijze hoe de hele gemeenschap – in dit geval een township – betrokken was en werd bij onderwijs. Als je weinig concrete lesmaterialen hebt, zoals boeken, computers met internet et cetera dan moet je het leren wel op een andere manier organiseren. Je moet dan meer naar buiten kijken met een open mind en met het idee dat je van iedereen iets kan leren. Niet opgesloten in het klaslokaal, maar de hele gemeenschap is je leeromgeving. De gemeenschap als lerende gemeenschap.

Geen schoolboeken meer en het leren kan beginnen

In 1994 werden in Zuid-Afrika de meeste schoolboeken afgeschaft. Het gevolg daarvan is dat je anders kijkt naar je omgeving. Hoe contextrijk is de omgeving, zodat deze een bijdrage kan leveren aan het leren? Met name de mensen in de omgeving kunnen hierbij een cruciale rol spelen. In Zuid-Afrika heeft deze situatie er toegeleid dat de gemeenschap nog belangrijker werd dan deze feitelijk al was.

Vijf principes van het communaal leren

1. Er wordt geleerd in collectieve eenheden, die zich niet alleen beperken tot leerlingen.
2. Een collectieve eenheid is samengesteld op basis van diversiteit.
3. Lerenden zijn verantwoordelijk voor hun collectieve leerproces.
4. Lerenden nemen op hoog niveau deel aan de organisatie van de school.
5. Lerenden maken gebruik van kennis en kunde van de locale gemeenschap, van bedrijven en instellingen die daar deel van uitmaken en maken hun kennis en kunde bruikbaar voor anderen.

Het principe van communaal constructivisme spreekt mij wel aan. Samen leren en leren van elkaar.

Niet de boeken die bepalen wat en HOE je leert, maar de gemeenschap waar je onderdeel van uitmaakt en die je gaat gebruiken om verder te komen bij het verwezenlijken van je ambities.