Een doorlopende leerlijn voor Balkenende

Leren, het houdt niet op!  

Vorige week werd ik gevraagd voorzitter te worden van een werkgroep, die zich gaat bezig houden met de doorlopende leerlijn VMBO – MBO. Ik geef het toe: ik was vereerd. Een belangrijk project, dat – als het slaagt – een bijdrage kan leveren aan het streven van Balkenende IV voor 2009 om de aanval op de uitval verder vorm te geven.

Nog steeds zijn te veel leerlingen de dupe van de overgang van VMBO naar MBO. Tegelijkertijd bekroop mij het onbehaaglijke gevoel, dat ik mij al eerder met deze problematiek had bezig gehouden. Ik was ooit adjunct directeur van een school, waar VMBO en MBO onder één dak zat. Handelsonderwijs en we schrijven de 80-er jaren. Het was eigenlijk niet meer dan logisch, dat 60% van de VBO-ertjes (toen nog zonder em)  automatisch doorstroomden naar het MBO. En wij maakten – ook bijna niet meer dan logisch – aansluitingsprogramma’s, zodat de overgang geruisloos en volkomen natuurlijk plaats vond. Weinig uitval toen trouwens onder de VBO-ers, die terecht kwamen in het eerste leerjaar van het MBO, want die gingen gewoon door waar ze gebleven waren…. 

Maar sinds de verticale scholengemeenschappen in de ban werden gedaan ontstond de problematiek van de doorstroom. VMBO-leerlingen stromen nu vanuit de ene sectorgerichte  opleiding door naar het  MBO in een compleet andere sector. Zeker voor de leerlingen van de kaderberoepsgerichte leerweg en de basisberoepsgerichte leerweg levert dat een extra verzwaring van de overgang VMBO – MBO op. Bovendien is het klimaat van een brede horizontale MBO-school totaal verschillend van de vroegere verticale, branchegerichte scholen.

Ik ga mij nu weer intensief met de problematiek bezig houden en ben benieuwd of wat ooit als verouderd is weggegooid niet een uitgangspunt kan zijn voor verbetering van de doorlopende leerlijn. Misschien in een andere vorm, maar de basisgedachten van de 80-er jaren zou wel eens eens zeer bruikbaar kunnen zijn. In de opdracht voor de werkgroep zit niet alleen de opdracht voor verbetering van de doorstroom VMBO-MBO.In een loopbaan anno 2008 is het blijvend leren een gegeven. De maatschappelijke veranderingen, die zich in een hoog tempo voltrekken vereisen dat iedereen blijft doorleren. Oók na het behalen van een kwalificatie/ diploma blijft scholing en leren een belangrijk gegeven om een goed loopbaanperspectief te behouden. Ook op latere leeftijd.

De winst van de nieuwe kwalificatiestructuur in het MBO is dat het ook aandacht besteed aan Leer- en burgerschapscompetenties. Mijn droom is om doorlopende leerlijnen te creëren, waarin uiteindelijk de leerling in staat zal zijn om zelf te bepalen, welke competenties iemand nog mist om verder te komen in zijn loopbaan én in de maatschappij. En de droom gaat verder: die leerling moet ook in staat zijn om zijn eigen leerroute daarin uit te stippelen. Employability-trajecten zullen in de toekomst een vast deel uitmaken van een loopbaan. 

De huidige generatie 40-ers en 50-ers hebben zich die leercompetenties niet verworven. Zelfs als minister-president raak je niet uitgeleerd. En deze week bleek dat bij de Algemene Politieke Beschouwingen. Ik heb een serieuze poging ondernomen om het debat te volgen. Het voorlees-niveau dat onze Jan Peter Balkenende ten toon spreidde bij de beantwoording van de Kamervragen oversteeg niet het belevingsniveau, dat mijn kleinzoon van 6 jaar heeft als hij “Jip valt van het hek” voorleest. Zelden zo’n ongeïnspireerd leider van een land de toekomstidealen zien toelichten. Leerpuntje voor onze minister president. Dat zou het voor mij makkelijker maken om te begrijpen, wat nou werkelijk de verbeteringen voor het onderwijs gaan worden in 2009.