Selecteren aan de poort!
Wat en wanneer ga je selecteren? Zo heeft een ieder zo een belang bij dit onderwerp. Het nieuwe collegejaar/ schooljaar is weer begonnen en de statements vliegen weer in het rond. Vandaag werd het idee om HBO’s te laten selecteren aan de poort weer eens naar voren gebracht door de voorzitter van InHolland. Dit als reactie op het feit dat meer dan 33% van de 1e jaars studenten het jaar niet haalt. En dus uitvalt. Als reactie op dit % komt er een roep om het selecteren. Waar gaan deze studenten dan naar
Waarom wordt het probleem door de HBO instelling niet gewoon opgepakt? Ditzelfde zie je gebeuren tussen het vmbo en mbo. Daar komen allerlei goede creatieve initiatieven van de grond om de doorstroomproblematiek op te lossen, zoals door:
- het neerzetten van gezamenlijke vakscholen,
- vmbo en mbo samen in een schoolgebouw huisvesten,
- delen van het mbo programma al neerzetten in het vmbo
- en …. zo zijn er nog tal van voorbeelden te noemen.
Nu bedenkt het hbo een oplossing door te selecteren en dus af te wijzen. Daarmee wordt ook nog eens gesuggereerd dat dit miljarden op de begroting van OC&W kan gaan schelen. Volgens mij is het verschuiven van een kostenpost van OV&W naar sociale zaken. Nog meer mensen in een uitkering die geen goede opleiding hebben.
Nee hbo, ga niet lopen afschuiven maar pak het probleem op. Overigens zal de universiteit dit ook nu gaan voorstellen voor eventuele doorstromers vanuit het hbo?
Plaats/Stem op NUjij.nl
Send a friend
Print artikel
5 reacties op “Selecteren aan de poort is oud denken!”
Zoals ik al in dezelfde uitzending aangaf, ben ik een warm voorstander van selecteren aan de poort. Dales heeft gewoon gelijk, al is hij er wat laat mee: de problematiek die om selectie aan de poort vraagt bestaat al jaren. Daarbij lijkt mij het door Dales genoemde percentage aan de lage kant: situaties met 50 % uitval in de propedeuse komen ook voor in hbo-land (evenals in wo-land).
De door Jeroen Ankersmit gepropageerde initiatieven die volgens hem in het traject vmbo-mbo bestaan, bestaan ook al (lang) in het traject tussen have en mbo enerzijds en hbo anderzijds. Maar dat heeft niet tot een meetbare afname van de problematiek geleid. Zoals Dales terecht opmerkte, zijn veel instromers onvoldoende gekwalificeerd als het gaat om voor succes in het hbo onmisbare basisvaardigheden. Het hbo doet wat het kan om een en ander bij te spijkeren, maar dat is feitelijk de taak van het hbo niet en de middelen om het te doen zijn beperkt. Het hbo kan niet “maar effe” goedmaken wat in de vooropleiding is misgegaan c.q. verwaarloosd. Onder meer taalbeheersing is bij de grote meerderheid van de instromers (diep) onvoldoende.
Maar in feite gaat het probleem van de tekortschietende aansluiting tussen vooropleiding en hbo nog een niveau dieper. De basisattitude die je voor succes in een hogere studie nodig hebt is vaak niet aanwezig. Een hbo- en een wo-opleiding behoren volgens de wet een studiebelasting op te leggen van 40 uur per week. Dat halen de meeste studenten lang niet en dat is één van de hoofdoorzaken van de uitval. Stapt een student of afgestudeerde het bedrijfsleven in (zoals ook al gebeurt in vele stages tijdens de opleiding), dan is een werkbelasting à 40 uur per week heel normaal en die wordt dan ook zonder problemen gerealiseerd, maar in de opleiding wordt dat belastingsniveau bij lange na niet gehaald. De hbo-opleidingen moeten dus ook nog eens een mentale omslag en zelfs een cultuuromslag bewerkstelligen, en dat is duidelijk teveel gevraagd.
Voorselectie dus, het is onvermijdelijk. Niemand is ermee gebaat als studenten massaal verloren rondlopen, in de propedeuse maar soms ook nog daarna (de propedeuse werkt als selectiezeef niet perfect). Wat moet er dan gebeuren met mensen die niet worden toegelaten ? Nederland zou een tussenniveau in het onderwijsstelsel moeten creëren tussen het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs enerzijds en het hoger onderwijs anderzijds. Ook voor vwo’ers kan aan een tussenniveau worden gedacht. Deelnemers aan dat tussenonderwijs gaan dus verder met hun opleidingsloopbaan en bekwamen zich dan voor een zinvolle plaats in de arbeidsmarkt, maar komen niet meer in de verleiding een opleiding te starten die voor hen te hoog gegrepen is. Er moet maar eens een prijsvraag worden uitgeschreven voor een mooie naam voor dat tussenonderwijs.
Het gaat er om wie verantwoordelijk is voor wat. En uiteindelijk ben je zelf verantwoordelijk voor je toekomst en een HBO diploma is een mooie basis. Dit past perfect bij de huidige generatie studenten: assertief, goed geïnformeerd en flexibel. Dus niet de verantwoordelijkheid doorschuiven naar een (overheids) instantie. Persoonlijk ben ik wel voor duidelijke eisen bij instroom bij een HBO opleiding, niets is zo vervelend als meeliftende studenten die de boel ophouden en docent capaciteit in beslag nemen. Dit heeft een negatieve invloed op de “normale” studenten. Of je het nu leuk vindt of niet, niet iedereen is geschikt voor een HBO opleiding. Dus: duidelijke eisen bij instroom maar wel (zoals jij voorstelt) initiatieven ontplooien om dit te verbeteren maar de uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij de student zelf. Een ander facet bij dit probleem is de financiering: je wordt afgerekend op output maar heb nagenoeg geen invloed op de input. Geen enkele commerciële organisatie zou dit accepteren.
Van de reactie van Peter de Reijke schrik ik dan wel weer even. Betekent dit dat we het op de Middelbare school ook niet goed aanpakken (en daarvoor? Hoe zit het op de basisschool, de chreches, de ouders?). Als de basisattitude immers niet goed is dan ligt deze dus ook in de basis. Dat is best een pittige stelling.
Neemt niet weg dat ik het fenomeen ‘tussenonderwijs’ wel een hele goed suggestie vind. Als je uitgaat van een slechte basisattitude ben je er echter niet met een jaartje overbrugging. Ik bekijk het dan ook liever wat optimistischer en ga er vanuit dat de basis wél goed is. Het tussenjaar jaar kan dan gebruikt worden om vanuit positiviteit te kijken naar de arbeidsmarkt, naar wat er van je verlangd wordt en vooral ook om ECHT te ontdekken waar je vaardigheden en affiniteiten liggen. Immers; hoe vaak komt uitval niet door een verkeerd gekozen studie. Als je iets met hart en ziel doet (dus op grond van afgewogen keuze waarbij je best wat hulp kunt gebruiken in het tussenjaar), is de kans van slagen vele malen groter. Dan denk ik dat het met de attitude van onze schoolverlaters wel goed komt! En dan voor de prijsvraag: Gewoon ‘overbruggingsjaar’?
Ik hoor bij de oude garde, heb nog het traject lagere school – MULO-B – HBS-B (met een toelatingsexamen tussen MULO en HBS) – Universiteit doctoraal – promotie afgelegd. Daarna ben ik in het bedrijfsleven terecht gekomen.
In de afgelopen 8 jaar heb ik een aantal gastcolleges mogen geven bij Universiteiten en HBO. Voor lagerejaars studenten en master studenten.
Ik ben geschrokken van het niveau van de gemiddelde HBO’er. Inderdaad is de taalvaardigheid een groot probleem. Er zaten veel jongeren van allochtone afkomst tussen, wellicht al tweede of derde generatie, die toch erg slecht in Nederlands waren. Maar ook autochtone jongeren misten regelmatig het te verwachten niveau.
Ook was het vermogen om (vrij simpele) structuren te doorzien ver beneden mijn verwachtingsniveau.
Ik denk dat de gemiddelde HBO’er van nu (voor zover ik ze gezien heb) in mijn tijd niet in staat zou zijn geweest om het MULO-diploma in 4 jaar te halen (met de normen van toen). Laat staan dat ze op de HTS of HEAO terecht zouden zijn gekomen.
Selecteren aan de poort lijkt me prima, maar eigenlijk ben je dan al veel te laat. Op de basisschool gaat het al mis. Foutloos schrijven, hoofdrekenen, topografische kennis van de wereld, begrijpend lezen zijn basisvaardigheden. Veel taalfouten in werkstukken: een onvoldoende, ongeacht de inhoud. En dat geldt ook voor de middelbare school.
Doe maar een jaartje over tot je het wel onder de knie hebt. (Natuurlijk moet je rekening houden met de leerlingen die dyslectisch zijn of andere goede redenen hebben een van de vaardigheden niet in huis te hebben.)
Klein lichtpuntje (hoewel …): ik heb ook weleens internationale HBO-klassen gehad. Het niveau van de uitwisselingsstudenten uit de Zuid-Europese landen was zeker niet beter.
Studenten moeten beter worden begeleid bij hun keuze na de middelbare school. Ik denk dat HBO opleidingen veel duidelijker moeten zijn welke competenties ze van de student verwachten ipv allen voor te schrijven welke vooropleiding ze moeten hebben. De rol van de middelbare school zou zich moeten focussen op het creeren van zelfkennis/bewustzijn over de capaciteiten van de student. De student zal door beide aspecten een betere afweging kunnen maken en dan beter kunnen kiezen. Laat het HBO zich daarna primair richten op de kwaliteit van de eigen opleiding. (Veel docenten zijn te laag opgeleid terwijl ze wel op het HBO lesgeven)