maling aan het zomerreces

Ondanks het zomerreces van het onderwijsveld, vinden er in het onderwijs ook tijdens de zomerperiode belangwekkende ontwikkelingen plaats. Mijn aandacht werd getrokken door een artikel over een experiment van Paul Kelley waarbij het lesrooster rigoureus werd omgebouwd. Het experiment vond plaats op Monkseaton Highschool, waar Kelley een lesmethode ontwikkelde, waarin leerlingen les kregen in blokjes van 8 minuten, afgewisseld met ten-minute-breaks” van spel en sport. De bedoeling was, dat in die korte pauzes de leerlingen hun hersenen weer “leeg maakten” om daarmee weer ruimte voor nieuwe impulsen vrij te maken.

Het nieuwe systeem van leren – aangeduid als “space-learning” – heeft niet direct te maken met het zap-gedrag van de huidige televisiegeneratie. Het is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek van de Amerikaanse neuroloog Douglas Field, die heeft aangetoond, dat het Creb-gen in je hersenen wordt gestimuleerd als je een intensief leermoment laat opvolgen door een periode van complete herseninactiviteit. Dit creb-gen is o.a. verantwoordelijk voor de mogelijkheid om associaties te maken (denk maar aan ezelsbruggetjes, die een belangrijke steun zijn bij leren). De pilot op de highschool van Paul Kelley in Monkseaton toonde aan, dat de leerlingen, die deel namen aan het project gemiddeld een half punt hoger scoorden in toetsen en examens. Leerlingen, die deelnamen aan het experiment creëerden extra tijd om aanvullende studies te doen of meer te gaan sporten. Sommigen begonnen zelfs aan cursussen op de open universiteit

Als de resultaten voldoende hard zijn, heeft de ontdekking ook gevolgen voor ons onderwijs. Eigenlijk kun je uit empirisch onderzoek zelf al afleiden, dat de methode – zelfs als je geen wetenschappelijke onderbouwing gebruikt – ook in onze praktijk van alle dag haar gelijk bewijst. Docenten ervaren dagelijks, dat de spanningsboog van een les maar een korte piek heeft; dat langdurige leeractiviteit vraagt om afwisseling van luisteren en doen; dat hoorcolleges een laag rendement hebben.

In het beroepsonderwijs is daarmee de onderbouwing voor afwisseling van werken & leren geleverd. Het is in het experiment op de Monkseaton Highschool aangetoond, dat dit systeem van leren betere resultaten opleverde én de weg vrij maakte tot verder gaande scholing. In het beroepsonderwijs, waarin de afwisseling van werken en leren als systeem wordt doorgevoerd, moet het eveneens mogelijk zijn om betere resultaten te boeken. De huidige BBL-leerweg (Beroeps Begeleid Leren) is nog geen directe vertaling van dit space learning. In het BBL-traject gaan leerlingen 4 dagen werken (leren op een laag pitje) en één dag naar school (leren!). Zo moet het juist niet: één dag continu leren en 4 dagen continu ontspannen. Het gaat bij Kelley om snelle afwisselingen.

Op Schiphol is uit een samenwerkingsverband tussen het ROC van Amsterdam en de Schiphol Group het Schiphol College ontstaan. Het Schiphol College richt zich op een combinatie van Werken & Leren om daarmee gelegenheid tot persoonlijke ontwikkeling te creëren. Daarbij wordt een nieuw onderwijsconcept ontwikkeld, waarin dit space-learning goed past. Het concept van het leren op het Schiphol College is gebaseerd op informeel leren, een vorm van leren, die zich spontaan ontwikkelt, in contexten, die niet expliciet rond leren georganiseerd zijn. Bijvoorbeeld onbewust leren tijdens het werken. Het zou interessant zijn om in de verdere ontwikkeling van dit concept dit spacelearning mee te nemen als voorwaarde om met informeel leren een nóg hoger rendement te behalen. Een mooie gedachte, die in de vakantie misschien verder vorm krijgt.