Praten over onderwijsvernieuwing

Afgelopen vrijdag was ik aanwezig bij een debat met bestuurders, managers, docenten en studenten over de stand van zaken rondom het ‘competentiegericht leren’

Aanwezig was ook de heer Dijsselbloem, die vorig jaar als voorzitter van een parlementaire onderzoekcommissie het veelbesproken “Dijsselbloem” rapport opleverde rondom 20 jaar onderwijsvernieuwing.

Hij opende de bijeenkomst met een toespraak over redenen van het onderzoek en de focus van het gehouden onderzoek (met name gericht op het voortgezet onderwijs) Tijdens zijn opening sprak hij genuanceerd over de resultaten. Een aangename nuancering die veelal ontbreekt in de wereld van vandaag.

Drie belangrijke vertrouwenrelaties kwamen naar voren: het vertrouwen tussen onderwijs & politiek, het vertrouwen tussen maatschappij & onderwijs en tot slot het vertrouwen binnen onderwijsinstellingen tussen leidinggevenden (bestuurders/managers) en docenten (de zogenaamde “werkvloer”) 

Dat laatste issue is natuurlijk ‘hot’. Iedere dag kunnen we de kranten openslaan en vliegen de artikelen ons om de oren over de ogenschijnlijk groeiende kloof tussen “werkvloer” en “leiding”. Overigens is “werkvloer” een raar woord. Meestal delen ”leiding” en “werkvloermensen” namelijk dezelfde vloer waarop gewerkt wordt. Meestal met een zelfde soort passie gericht op het behalen van goede resultaten ten opzichte van de kernactiviteiten van de onderneming, de onderwijsinstelling.  Gek woord, toch?

Terug naar het gesprek over onderwijsvernieuwing in het MBO. In de vorm van het lagerhuisdebat werd er gedebatteerd over een drietal stellingen die betrekking hebben op onderwijsvernieuwing.

1. individuele leerlijnen zijn het meest effectief voor het leren

2. beroepsonderwijs is nooit algemeen vormend maar altijd gericht op de beroepspraktijk

3. de onderwijsvernieuwing wordt teveel van bovenaf gedicteerd

Stellingen die dus de nodige stof tot discussie opleveren. Het allerleukste van de middag was de betrokkenheid van studenten in de discussie. Open, geestig, recht voor zijn raap, verrassend waren hun reacties. Hoewel de organisatiewijze (lagerhuisdebat met voor- en tegenstanders en een te beinvloeden groep) het lastig maakte om de echte nuance te vinden is voor mij deze middag al geslaagd. De echte essentie zit namelijk in de dialoog.

Als het gaat om noodzakelijke vernieuwingen in het middelbaar beroepsonderwijs (ronkend gezegd; …”de motor van de toekomstige Nederlandse economie”) is de dialoog onmisbaar. Vandaar drie onmisbare dialogen:

1. Betrek de werkgevers op structurele wijze bij de dialoog; veel werkgevers (en werkgeversorganisaties) zien het enorme belang van kwalitatief goed beroepsonderwijs en investeren hierin. Tot mijn verbazing (en ook van de heer Dijsselbloem) waren er voor gisteren geen werkgevers uitgenodigd. Dus voortaan  nodigen de opleidingsinstituten bij dergelijke bijeenkomsten altijd hun netwerk uit (want dat hebben ze) van werkgevers. Maak die afspraak met elkaar !

2. Organiseer de dialoog op de “werkvloer”. Bespreek met elkaar kansen, verwachtingen, deel zorgen en zoek oplossingen. Doorbreek de JA, MAAR cultuur. Gewoon een kwestie van DOEN.

3. Ga de dialoog aan met studenten. Een veelgehoorde kreet in het onderwijs: “…de leerling staat voor mij centraal” Prima ! Dan lijkt het mij voor de onderwijsinstellingen en al hun medewerkers een koud kunstje om ook de daad bij het woord te voegen en met de echte dialoog te beginnen. Behandel ze als (jong) volwassenen, luister naar hun wensen (en soms eisen), ondersteun ze in hun ontwikkeling, biedt ze houvast.